Groep Sagen
Willebrordus komst
(Sint-Janskerkhof te Laren)
Enige jaren reeds hadden de bewoners van Naerdincklant de voortbrengselen van hun landbouw en veeteelt in de stad Wiltenburg [1] ter markt gebracht. Zij waren er graag geziene gasten en maakten er goede winsten. Velen hunner kenden de ijverige Willebrordus [2], die zonder ophouden het Evangelie predikte. Ook had hij de prachtige Sinte-Maarten [3] gesticht - een machtig bouwwerk, dat Gods eer beoogde. Aangetrokken door zijn goedheid, liefde en wondere kracht, hadden steeds meerderen zich door hem en z’n dienaren laten onderrichten in alle zaken van het nieuwe geloof. En tenslotte hadden zij hun oude goden afgezworen, en waren toegetreden tot het Christendom.
In hun dorp velden ze grote bomen, gewijd aan Freia en Thor. [4] Het hout daarvan werd gebruikt voor de bouw van hun eerste kerkje. Op de offer-heuvel, waar de zeven doodwegen samen kwamen, sloopten zij de vroegere altaren waarvan de zware granieten dekstenen moesten dienen tot altaartafel in het nieuwe Godshuis. Willebrordus verheugde zich over dit alles zeer. Hij besloot zelf het goede dorp te bezoeken, ter gelegenheid waarvan hij de nieuwe kerk zou wijden aan Johannes de Doper.
Groot was de vreugde der mensen, toen zij deze tijding hoorden, en nauwelijks konden ze de feestelijke dag afwachten. Nog had de zon de oosterkim niet verlaten of de Naerdincklanters trokken, vol blijdschap en brandend ongeduld, de grote zendeling tegemoet, die met een schitterende stoet uit de richting van ’t Sticht naderde. Vooropreed de hertog met zijn edelen, allen fier te paard en gekleed in krijgskostuum. Zij droegen de huiden van wilde dieren, gedood op de jacht: evers en herten, vossen en dassen en bevers.Sommigen hadden het hoofd omgeven met vleugels van vogels. Anderen hadden om hun benen bonte lappen gewikkeld. Maar allen waren in volle wapendos, met speer en schild en strijdbijl. Het mindere volk ging te voet en was gehuld in vachten van schapen en koehuiden.
En daarachter schreed de man Gods, gekleed met zijden rochet, stola en koormantel. Een gouden kruis hing op zijn borst. En in een zilveren doos droeg hij enkele stukken gebeente van de heilige Johannes mee. Toen de hoogte in ’t zicht kwam, waarop de nieuwe kerk stond, hieven Willebrordus en zijn dienaren een plechtig psalmgezang aan, onderwijl de zieken en gebrekkigen langs de weg zegenend. Daarna werd de kostbare schrijn met de beenderen op een door bloemen versierde baar rondom het kerkje gedragen. In langzame gang volgde het zacht-zingende en biddende volk.
Die avond zong een grijze, bekeerde heembard een eigengemaakt lied, onder begeleiding van snarenspel. Het was een lang lied, ter ere van Willebrordus, maar bovenal ter ere van God. En allen stemden uit volle borst in met het steeds weerkerende refrein:
"God zegene u lang en rijk, o edele hemelboog,
Zo is de hartebeê van ’t ganse Nardincklo!"
Zo is de hartebeê van ’t ganse Nardincklo!"
En toen de laatste tonen van dit lied waren weggestorven over de heuvelen, konden de mensen zich niet meer beheersen en dansten van vreugde hun opgewonden feestdans. Nimmer nog had het oude Naerdincklant zoveel blijdschap gekend... Anderendaags trokken de dorpelingen in volmaakte orde naar de zanderijen rondom, tot aan Naerdinck, waar de bomen van Hertha stonden en waar altijd recht was gesproken. Onder groot gejuich werden de linden geveld en verbrand! Willebrordus keerde terug naar de bisschopsstad, uitgeleide gedaan door een grote, vrolijke menigte.
Elk jaar, op 24 juni, herhaalt zich de processie van meer dan twaalf eeuwen geleden. Dan stromen velen in vreugdevolle stemming naar de plaats waar Willebrordus de eerste kerk wijdde.
[1] Het latere Utrecht.
[2] Willebrord was een Brit, opgevoed in een Iers klooster. Hij is de grote zendeling en 'aartsbisschop der Friezen', die bijna 50 jaren met veel vrucht in de Nederlanden arbeidde (691-739). In een klooster te Echternach stierf hij.
[3] De latere Domkerk.
[4] Freia was de Germaanse godin der liefde, van de echt en de huiselijke haard. Thor (Donar) was de god van het onweer.
* De meeste schrijvers zien dit als historie. Ik volgde voor een goed deel de oude uitbeelding.
# Nerdinck of Nardinck = (oud) Naarden. Hertha of Ner was de Germaanse godin van de vruchtbaarheid der aarde. Het oud-Nederlandse woord voor geding (gerecht) = thinc of dinc (ding). Naarden zou dus betekenen: gerechtsplaats van Ner.
Bron:
“Naerdincklant” Prof. A.C.J. de Vranckrijker (1947)
“Gooise Legenden” Henk de Weerd (1960)
“Verhalen opgetekend uit de mond van Gerard Zieltjens” (1957 – 1967)
“Bewerking en hertaling”: Ad Bakker (2018)
“Illustraties”: Rob Numan (2025)
“Liedjes, tekst en muziek”: Ad Bakker (2023)
Rechten:
De liedjes behorend bij de serie "Historische verhalen, sagen en legenden" uit het Gooi’ zijn auteursrechtelijk beschermd. Het muziekbestand wordt in deze bijdrage uitsluitend beschikbaar gesteld ter beluistering. Downloaden, opslaan, delen, herpubliceren, bewerken of elders plaatsen is niet toegestaan zonder voorafgaande toestemming van de rechthebbende(n).
Het muziek label "Kwapoets" is onderdeel van de stichting ErfGoedGezien Nederland.
Luister naar het verhaal lied
Willebrordus Komst
00:00