Groep verhalen
Het Touwvenster
Een verhaal over een ongeluk met de Gooische stoomtram in Blaricum / Laren NH
Het vlechtwerk van Jan van den Doem.
In de serene, middeleeuwse Pandhof van de Utrechtse Domkerk bevindt zich een mysterieus architectonisch raadsel. Tussen de gotische kruisgangen en de kloostertuin valt één specifieke vensterboog direct op: de stenen versiering lijkt er met dikke touwen aan elkaar te zijn gebonden.
Wie beter kijkt, ziet dat dit 'touw' minutieus uit natuursteen is gehouwen. Achter dit bijzondere vlechtwerk schuilt de duistere en hartverscheurende legende van Jan van Henegouwen, de allereerste bouwmeester van de Dom. Het is een verhaal waarin blinde ambitie leidt tot een afschuwelijke misdaad, en waarin een stenen knoop de eeuwige herinnering draagt aan een verloren liefde.
Achter het melancholische ritme van de muziek ligt het tragische lot van twee geliefden verscholen:
- De prijs van de Dom:
In de vroege veertiende eeuw was de jonge, beginnende bouwmeester Jan van Henegouwen stapelverliefd op de adellijke Maria von Ath. Om haar hand te winnen, moest hij status vergrijpen door de felbegeerde bouwopdracht voor de nieuwe Utrechtse Domkathedraal binnen te halen. Onderweg naar de stad vermoordde Jan in een vlaag van jaloezie een oudere, zeer ervaren meester om diens superieure bouwplannen te stelen. De bisschop was diep onder de indruk en Jan kreeg de opdracht.
Boete in afzondering:
Terwijl de imposante toren uit het landschap verrees, wachtte Maria tevergeefs. Toen ze hoorde dat de bouw Jan een heel leven zou kosten, trad ze uit trouw in het klooster. Verscheurd door schuldgevoel over zijn bloedige geheim, biechtte Jan zijn zonde uiteindelijk op aan de bisschop. Zijn straf was zwaar: hij mocht de Dom afbouwen, maar moest de rest van zijn dagen in eenzame afzondering slijten ter boetedoening.
Het stenen touw:
Maria hield het kloosterleven niet vol en reisde Jan achterna naar Utrecht. Daar ontdekte ze dat haar grote liefde onbereikbaar was geworden en dat haar familie haar had verstoten. In diepe wanhoop verhing zij zich met een touw aan een van de vensterbogen in de Pandhof. De gebroken Jan trof haar aan en hakte, als een eeuwig monument voor hun tragische verbondenheid, de vorm van het fatale touw in de boog.
Hoewel Jan van Henegouwen (beter bekend als Jan van den Doem) historisch gezien inderdaad de eerste bouwmeester van de Dom was tussen 1320 en 1356, dateren de huidige bogen in de Pandhof pas uit de vijftiende eeuw. Het verhaal berust dus op een mythe, maar in de bouwkunst staat zo'n touwtracering symbool voor eeuwige verbondenheid. Dit venster zingt het verhaal van Jan en Maria voor altijd door.
Het Touwvenster
00:00
Rechten:
© 2026 tekst en muziek Ad Bakker
De liedjes behorend bij de serie "Historische verhalen, sagen en legenden" uit het Gooi’ zijn auteursrechtelijk beschermd. Het muziekbestand wordt in deze bijdrage uitsluitend beschikbaar gesteld ter beluistering. Downloaden, opslaan, delen, herpubliceren, bewerken of elders plaatsen is niet toegestaan zonder voorafgaande toestemming van de rechthebbende(n).
Het muziek label "Kwapoets" is onderdeel van de stichting ErfGoedGezien Nederland.