Groep verhalen
De Gesloten Steen
De duistere Utrechtse legende van de geketende
duivelssteen aan de Oudegracht.
Vastgelegd voor de veiligheid.
Op de hoek van de Utrechtse Oudegracht en de Eligenhof ligt een reusachtige, mysterieuze zwerfkei. Al in een schepenbrief uit 1520 wordt deze kei officieel vermeld. Oorspronkelijk lag de steen daar met een heel praktisch doel: het was een 'schampsteen' die moest voorkomen dat zware karrenwielen de hoek van het huis zouden beschadigen.
Maar al snel kreeg de steen in de volksmond een angstaanjagende naam: De Duivelssteen. Wie er vandaag de dag langsloopt, ziet dat de steen met een dikke, zware ijzeren ketting muurvast aan het hoekpand is geketend. Een voorzorgsmaatregel, want volgens de overlevering bleef deze steen in het duister niet altijd netjes op zijn plek liggen.
Achter de ritmische klanken van de muziek schuilen de mysterieuze verhalen van deze Utrechtse kei:
Het dansen van de duivels:
Volgens de bekendste sage was de steen bezeten door de duivel. Er werd gefluisterd dat als je bij volle maan om klokslag twaalf uur 's nachts een speld in de aderen van de steen stak, er echt bloed uit sijpelde. Maar het echte probleem begon diep in de nacht. Dan kwamen er duivels tevoorschijn die wild dansten rond de kei. Ze gebruikten de loodzware steen als knikker en gooiden hem spottend over van de Vollersbrug naar de Geertebrug. Ging dat mis, dan kletterde de kei met een hels kabaal op de straatstenen, waardoor de buurtbewoners doodsbang in hun bed lagen.
De ketting van de priester:
Teneinde raad riepen de slapeloze omwonenden de hulp in van een priester. Met wijwater en krachtige gebeden zegende hij de kei en verdreef hij de duivels uit de straat. Om er absoluut zeker van te zijn dat de rust zou wederkeren, en de steen nooit meer uit zichzelf aan de wandel kon gaan, ketenden de bewoners de steen met een zware ijzeren boei vast aan de gevel van het huis.
De strijd tussen de vendels:
Een tweede, historisch verhaal vertelt dat de steen de grens markeerde tussen de rivaliserende stadskwartieren van De Pekstokken en De Zwarte Knechten. 's Nachts probeerden de manschappen de steen stiekem steeds een paar centimeter te verschuiven om hun eigen territorium te vergroten. Om deze eindeloze grensstrijd definitief te beslechten, werd de steen destijds aan de ketting gelegd.
Of het nu de duivels of de vendels waren; de ketting houdt de steen en zijn geschiedenis tot op de dag van vandaag stevig op zijn plek aan de Utrechtse gracht.
De gesloten steen
00:00
Rechten:
© 2026 tekst en muziek Ad Bakker
De liedjes behorend bij de serie "Historische verhalen, sagen en legenden" uit het Gooi’ zijn auteursrechtelijk beschermd. Het muziekbestand wordt in deze bijdrage uitsluitend beschikbaar gesteld ter beluistering. Downloaden, opslaan, delen, herpubliceren, bewerken of elders plaatsen is niet toegestaan zonder voorafgaande toestemming van de rechthebbende(n).
Het muziek label "Kwapoets" is onderdeel van de stichting ErfGoedGezien Nederland.