Groep verhalen
De Basilisk
Het eeuwenoude Utrechtse volksverhaal over het monster van de Oudegracht
Sluwheid overwint brute kracht.
Onder de straatstenen van de Utrechtse Oudegracht schuilt een eeuwenoud geheim uit de schaduwzijde van de stad. Waar vandaag de dag terrasjes het beeld bepalen, opende zich lang geleden een kelderdeur naar de pure angst. Het is het verhaal van een herbergier en zijn knecht Jan die plotseling verdwenen en van een tenger, twaalfjarig jongetje dat de stad moest redden waar de sterkste soldaten en de machtigste smid faalden.
Gewapend met niets meer dan een blinddoek en een spiegel daalde hij af in het duister om oog in oog te staan met de Koning der Serpenten. Dit lied wekt de legende van de Utrechtse Basilisk tot leven en herinnert ons eraan dat sluwheid het soms wint van brute kracht.
Achter de spannende klanken van de muziek schuilt een van de bekendste volksverhalen van Utrecht:
Het noodlot in de bierkelder:
Wanneer het bier opraakt in een drukke herberg, daalt knecht Jan af naar de vaten in de kou. Als hij niet terugkeert, ontdekt de waard een gruwelijk geheim. In de diepte huist een basilisk: een
kwaadaardig fabeldier met het lijf van een draak, de poten van een haan en de dodelijke blik van een slang.
Versteend tot as:
De waarschuwing van een bange monnik klonk te laat: wie het monster in de ogen kijkt, wordt vanbinnen steen en valt uiteen tot een grijs hoopje as. Zowel de soldaten van het stadsleger als de sterkste smid met zijn vlijmscherpe zwaard overleefden de confrontatie niet. Kracht brak stuk op blinde trots.
De spiegel van het lot:
Een tengere jongen van nauwelijks twaalf jaar oud klaarde de klus zonder wapens. Hij bond een blinddoek voor, tastte zijn weg over de houten treden en ging puur op het diepe gegrom en de adem van de dreiging af. Eenmaal vlak voor het beest, hield hij de spiegel uit zijn jas. De basilisk keek in zijn eigen ogen, werd door zijn eigen dodelijke macht geveld en veranderde in as.
De legende van dit mythische wezen is zo diep in de Utrechtse cultuur geworteld dat zelfs de bekende schrijfster Thea Beckman het destijds verweefde in haar historische jeugdboek De val van de Vredeborch.
De Basilisk
00:00
Rechten:
© 2026 tekst en muziek Ad Bakker
De liedjes behorend bij de serie "Historische verhalen, sagen en legenden" uit het Gooi’ zijn auteursrechtelijk beschermd. Het muziekbestand wordt in deze bijdrage uitsluitend beschikbaar gesteld ter beluistering. Downloaden, opslaan, delen, herpubliceren, bewerken of elders plaatsen is niet toegestaan zonder voorafgaande toestemming van de rechthebbende(n).
Het muziek label "Kwapoets" is onderdeel van de stichting ErfGoedGezien Nederland.